Aanvraag
Assertieve burgers hebben assertieve wijkambtenaren nodig: Training persoonlijke effectiviteit voor Team Wijkaanpak van de Gemeente Deventer

Situatieschets
Werken binnen het team Wijkaanpak van de Gemeente Deventer levert een aantal spanningsvelden op van schijnbaar tegengestelde belangen. Het inzetten van leiderschapskwaliteiten en communicatieve vaardigheden blijkt essentieel om succesvol te zijn als wijkmanager, een speciale ambtenaar die een spilfunctie vervult tussen de bewoners en de gemeentelijke organisatie. Schoonderwoerd & Partners bv heeft de eer gehad om een jaar lang betrokken te zijn bij het team Wijkaanpak. Op verzoek van Marten Schuttert, manager van het team, hebben wij een training persoonlijke effectiviteit verzorgd voor het team, dat bestaat uit 10 mensen.

Hoe Wijkaanpak werkt
In de zeven wijken waarin de gemeente is onderverdeeld zijn wijkambtenaren werkzaam die initiatieven van burgers helpen realiseren. De gemeente Deventer gaat er vanuit dat de mensen in de wijken zelf weten welke oplossingen er nodig zijn voor zaken die het woonplezier in de weg staan, zoals overlast, vervuiling of onveiligheid. De bewoners van een straat, buurt of wijk weten als geen ander wat voor zaken, dat precies zijn. Daarom legt de gemeente de regie voor het vergroten van de leefbaarheid bij de wijken zelf. De gemeente zet per wijk een wijkmanager en een wijkopbouwwerker in. Met dit wijkkoppel kunnen bewoners rechtstreeks contact opnemen wanneer zij problemen en ideeën willen bespreken die te maken hebben met de leefbaarheid. In veel gevallen kan de wijkmanager direct actie ondernemen. Hij of zij wijst dan bijvoorbeeld een (gemeentelijke) dienst of instelling op zijn verantwoordelijkheid. Het wijkkoppel zorgt er verder voor dat bewoners hun zegje kunnen doen en organiseert daarvoor allerlei activiteiten en bijeenkomsten. Elke twee jaar bekijken de bewoners van een wijk of dorp gezamenlijk wat er in hun eigen woonomgeving voor verbetering vatbaar is. Voor de realisatie van deze verbeteringen is een budget. Het wijkkoppel heeft tot taak deze 'drie stappen van Wijkaanpak'  te organiseren en in goede banen te leiden:
Stap1, Samen op onderzoek - Wat kan er verbetert worden aan de kwaliteit van het wonen en leven?
Stap 2, Samen kiezen - Welke van de problemen, wensen, ideeën die stap 1 heeft opgeleverd, vinden zij het belangrijkst? Welke resultaten moeten er worden bereikt? En welke bijdrage kunnen bewoners zelf leveren aan een oplossing?
Stap 3, Samen aan de slag - Voor de gekozen projecten wordt een programma opgesteld en een taakgroep ingesteld die bestaat uit bewoners en bijvoorbeeld een gemeenteambtenaar, een politieagent of een buurtwerker. De taakgroep begeleidt de uitvoering van het project of bereidt het plan voor, zorgt voor betrokkenheid van omwonenden en houdt in de gaten of het project naar wens wordt uitgevoerd.

Deze drie stappen zijn uitgewerkt in onderstaand werkproces:

Figuur 2 - Werkproces Wijkaanpak

Aanpak
Op basis van 3 specifieke ontwikkelpunten heeft Schoonderwoerd & Partners bv een trainingsprogramma ontworpen om de wijkmanagers weerbaarder te maken. De drie ontwikkelpunten waren:

• Het omgaan het de druk die er vanuit de buurt is om ‘te leveren’ versus de ‘trage’ gemeentelijke organisatie;
• De afstemming van de wijkambtenaren met collega’s binnen de gemeente in het realiseren van burgerinitiatieven; en
• Assertiviteit, met name waar het gaat om nee-zeggen en feedback geven en ontvangen.

In het programma hebben we gefocust op drie thema’s: werkomgeving, samenwerken en resultaatgericht werken, en persoonlijke effectiviteit. Door middel van een opdracht gericht op de competenties ondernemen, management, persoonlijk gedrag, probleemoplossend vermogen, communicatie en motivatie bereidden de wijkmanagers zich voor op de training.

Tijdens de training hebben we ons gericht op het thema werkomgeving door een sociogram te maken om de kwaliteit van de verschillende relaties zichtbaar te maken. Het thema Samenwerking en Resultaatgericht Werken hebben we o.a. aan de hand van Covey’s zeven eigenschappen van effectief leiderschap doorgenomen. Uit beide thema’s kwamen persoonlijke ontwikkelpunten naar voren, die we hebben geïntegreerd in het thema persoonlijke effectiviteit. Met behulp van de MBTI® hebben we het zelfinzicht rond de eigen kwaliteiten vergroot. Door te oefenen met onze fool proof feedbackmethode en het model van de Gedragsstijlen hebben we de wijkmanagers twee sterke instrumenten in handen gegeven in de communicatie met zowel bewoners als collega’s binnen de gemeentelijke organisatie.

Figuur 3 - Het model van de Gedragsstijlen

Resultaat
Door de training te verspreiden over een aantal bijeenkomsten met een totale doorlooptijd van een jaar hebben we bewust ruimte gecreëerd voor het toepassen van het geleerde in de praktijk. Hier hebben de wijkmanagers optimaal gebruik van gemaakt, mede door de gerichte tussentijdse opdrachten die we in samenspraak hebben meegegeven. Met name het inzicht in de verhoudingen met de verschillende stakeholders en het inzetten van de eigen kwaliteiten heeft tot een verbetering geleid van de persoonlijke effectiviteit van de wijkmanagers en het succesvol ondersteunen van wijkinitiatieven. Minstens zo belangrijk was het inzicht in de eigen persoonlijkheid (betrokken actieve doener) en de eisen die het werk stelt (diplomatiek strategisch netwerken), waardoor het trainen van vaardigheden als feedback en gesprekstechnieken ook een duidelijke meerwaarde had. De deelnemers gaven na afloop van het traject aan dat ze het meeste hadden gehad aan het leren feedback geven en ontvangen met het feedbackinstrument en dat ze veel over zichzelf hadden geleerd door het sociogram en de MBTI®.